
Türkiye'de ticari amaçlı balık yetiştiriciliği yapmak isteyen yatırımlar, su ürünleri yetiştiriciliği mevzuatı kapsamında izin ve proje sürecinden geçmektedir. İzlenecek yol; yatırımın denizde, göl veya barajda ya da karada kurulmasına göre değişebilir.
Çipura, levrek ve benzeri türlerin genellikle denizde ağ kafes sistemlerinde yetiştirildiği tesislerdir. Yer seçimi, deniz alanı, derinlik, akıntı, çevresel şartlar ve diğer kullanımlar birlikte değerlendirilir.
Baraj gölü, gölet, akarsu ve benzeri iç sularda yapılacak yetiştiricilik yatırımlarıdır. Su kaynağı ve kullanılacak su alanının uygunluğu önemlidir.
Arazi üzerinde havuz, kanal, tank veya kapalı devre sistemlerle kurulan tesislerdir. Arazi kadar kullanılacak suyun miktarı ve kalitesi de yatırım kararında belirleyicidir.
Tesisin kurulacağı alan, kullanılacak su kaynağı, yetiştirilecek balık türü ve hedeflenen yıllık üretim kapasitesi belirlenir. Karada kurulacak tesislerde arazinin mülkiyet durumu da değerlendirilir.
Su ürünleri yetiştiriciliği için temel başvuru ilgili İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne yapılır. Başvuruda yatırım yeri, su kaynağı, kapasite ve yetiştirilecek türe ilişkin bilgiler sunulur.
Yatırım alanı ve su kaynağı teknik açıdan değerlendirilir. Bu aşamada su analizi, harita, kroki, mülkiyet bilgileri ve yatırım türüne göre ilgili kurum görüşleri istenebilir.
Başvurunun uygun bulunması halinde yatırımcıya projesini hazırlaması amacıyla ön izin verilir. Ön izin sonrasında tesisin teknik projesinin mevzuata uygun şekilde hazırlanması gerekir.
Balık çiftliğinin üretim kapasitesine ve niteliğine göre Çevresel Etki Değerlendirmesi süreci gündeme gelebilir. Bu nedenle yatırım kapasitesi belirlenirken yalnızca ekonomik büyüklük değil, çevre mevzuatındaki sınırlar da dikkate alınmalıdır.
Ön izin sonrasında tesisin teknik projesi hazırlanır. Proje; yetiştirilecek tür, kapasite, havuz veya kafes sistemi, su kullanımı, üretim üniteleri ve yardımcı tesisleri kapsar. Hazırlanan proje ilgili onay merciine sunulur.
Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki deniz, göl, baraj ve diğer su alanlarının kullanılacağı projelerde su veya su alanına ilişkin kiralama ve kullanım işlemleri gündeme gelir. Karadaki tesislerde ise arazi ve su kullanım haklarının ayrıca uygun olması gerekir.
Onaylanan projeye uygun tesis kurulduktan, gerekli kiralama işlemleri tamamlandıktan ve üretime geçildikten sonra Su Ürünleri Yetiştiricilik Belgesi için İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne başvuru yapılır.
Bir balık çiftliğinin yapılabilir olup olmadığını yalnızca arazinin veya su alanının bulunması belirlemez. Su miktarı ve kalitesi, yetiştirilecek tür, üretim kapasitesi, yatırım yeri, enerji ihtiyacı, deşarj şartları, ulaşım, yem ve yavru temini ile ürünün pazarlanması birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle karada kurulacak balık çiftliklerinde yatırım yapmadan önce su kaynağının debisinin ve su analizlerinin; denizde veya iç sularda kurulacak tesislerde ise kullanılacak alanın yetiştiricilik açısından uygunluğunun belirlenmesi önemlidir.
Su ürünleri yetiştiriciliği yatırımları dönemsel olarak kırsal kalkınma, hibe ve yatırım destek programlarının konusu olabilmektedir. Ancak destek programına göre uygun türler, yatırım kapasitesi, yatırım yeri ve uygun harcama kalemleri değişebilmektedir.
Bu nedenle yatırımın yalnızca destek programına göre kurulması yerine, öncelikle teknik ve ekonomik olarak uygulanabilir bir işletme modeli oluşturulması daha doğru olacaktır.
Yatırım yapmadan önce arazinizi veya su kaynağınızı, üretmek istediğiniz türü ve hedeflediğiniz kapasiteyi birlikte değerlendirebiliriz. Ön fizibilite çalışması ile yatırımın teknik yapısını, yaklaşık kapasitesini, tesis ihtiyacını ve izlenecek izin sürecini belirleyebiliriz.
Yatırımınızı Değerlendirelim →