
Toprak, bitki-yaprak, sulama suyu, gübre ve diğer tarımsal analiz laboratuvarlarının kurulmasında; laboratuvar kapsamının belirlenmesinden yerleşim planına, cihaz-ekipman seçiminden analiz metotlarına, kalite sistemi ve dokümantasyondan TÜRKAK akreditasyon hazırlığına kadar süreci teknik olarak planlıyor ve danışmanlık hizmeti sunuyoruz.
Sağlıklı bir laboratuvar yatırımında analiz kapsamı, fiziksel yerleşim, numune akışı, cihaz kapasitesi, personel yeterliliği, analiz metotları, kalite kontrol, metrolojik izlenebilirlik, dokümantasyon ve akreditasyon şartları daha yatırım aşamasında birlikte planlanmalıdır.
Tarımsal analiz laboratuvarı kurarken en sık karıştırılan konulardan biri, TÜRKAK akreditasyonu ile Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından verilen yetkinin aynı işlem olduğunun düşünülmesidir.
Deney laboratuvarlarının teknik yeterliliği, tarafsızlığı ve güvenilir sonuç üretme kabiliyeti TS EN ISO/IEC 17025 standardı kapsamında değerlendirilebilir. Akreditasyon talep edilen analiz ve metot kapsamı üzerinden yürütülür.
Toprak, bitki ve sulama suyu gibi tarımsal amaçlı analizlerde, laboratuvarın faaliyet göstereceği alana göre Tarım ve Orman Bakanlığının ilgili kuruluş, yetki ve denetim hükümleri ayrıca uygulanabilir.
Toprak verimliliği, fiziksel ve kimyasal özellikler, pH, EC, organik madde ve planlanan kapsam dahilindeki diğer toprak analizlerine yönelik laboratuvarlar.
Bitki besleme ve yaprak analizleri için numune hazırlama, analiz, cihaz ve laboratuvar altyapısının planlanması.
Tarımsal sulama suyu kalitesinin değerlendirilmesine yönelik fiziksel ve kimyasal analizlerin yapılacağı laboratuvarların teknik planlaması.
Kimyasal, organik veya diğer gübre ürünlerinin analiz kapsamına göre cihaz, yöntem, kalite sistemi ve laboratuvar altyapısının planlanması.
Üniversite, belediye, kooperatif, üretici örgütü veya özel sektör tarafından kurulması planlanan tarımsal analiz laboratuvarları.
Mevcut laboratuvarlarda cihaz yenileme, yerleşim, kalite sistemi, kapsam genişletme ve akreditasyon hazırlık çalışmalarının planlanması.
Laboratuvar yatırımını; bina, cihaz, metot ve kalite sisteminin birbirinden bağımsız olduğu bir çalışma olarak ele almıyoruz. Kuruluş aşamasından akreditasyon hazırlığına kadar bütün bileşenleri aynı proje içerisinde planlıyoruz.
Laboratuvar alanı cihazlar satın alındıktan sonra değil, yapılacak analizler ve numune akışı belirlendikten sonra planlanmalıdır. Numune kabulünden raporlamaya kadar iş akışının birbirini olumsuz etkilemeyecek şekilde düzenlenmesi gerekir.
Cihaz listesi hazırlanırken mümkün olan en fazla cihazı almak yerine, hedeflenen analiz kapsamını doğru ve sürdürülebilir biçimde gerçekleştirecek teknik altyapının kurulması esas alınmalıdır.
Analiz kapsamına bağlı olarak laboratuvarda ihtiyaç duyulabilecek ana cihazlar, yardımcı ekipmanlar, numune hazırlama sistemleri, laboratuvar mobilyaları, havalandırma, saf su, elektrik ve diğer teknik altyapılar birlikte planlanabilir.
Aynı cihaz birçok farklı analizde kullanılabilir; aynı analiz de farklı metot ve cihazlarla gerçekleştirilebilir. Bu nedenle yatırım bütçesi hazırlanmadan önce analiz kapsamı ve kullanılacak yöntemler netleştirilmelidir.
Deney laboratuvarlarının akreditasyonunda temel yaklaşım yalnızca doküman hazırlamak değildir. Laboratuvarın yaptığı analizlerde teknik yeterliliğini ve güvenilir sonuç üretebildiğini uygulamada gösterebilmesi gerekir.
Akreditasyon başvurusundan önce laboratuvarın hedeflenen kapsamda fiilen çalışabilir duruma gelmesi, kalite sisteminin uygulanması, personel yetkinliklerinin gösterilmesi, cihaz ve kalibrasyon kayıtlarının oluşturulması ve teknik performansın kanıtlanması gerekir.
POVİZ kapsamında başvuru öncesi eksiklerin belirlenmesi, dokümantasyon ve teknik hazırlık, öz değerlendirme ve akreditasyon sürecine yönelik proje koordinasyonu sağlanabilir.
Laboratuvar yatırımlarında yalnızca analiz cihazlarının fiyatı değil; bina düzenlemeleri, laboratuvar mobilyaları, havalandırma ve iklimlendirme, elektrik altyapısı, saf su sistemi, yardımcı ekipmanlar, kimyasal ve sarf malzemeleri, kalibrasyonlar, referans malzemeler, personel ve kalite sistemi giderleri de yatırım bütçesine dahil edilmelidir.
Toprak, bitki, yaprak, sulama suyu, gübre ve diğer analiz laboratuvarlarının kurulması veya mevcut laboratuvarların geliştirilmesi sırasında yatırımın niteliğine göre TÜBİTAK, KOSGEB, Kalkınma Ajansları, Yatırım Teşvik Sistemi ve diğer kamu destekleri değerlendirilebilir.
Ancak her laboratuvar yatırımı otomatik olarak hibe veya teşvik kapsamına girmez. Destek programının uygunluğu; başvuru sahibinin statüsü, faaliyet kodu, yatırım yeri, yatırım büyüklüğü, yapılacak analizler ve projenin Ar-Ge / yenilik niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Laboratuvar yatırımı gerçek bir Ar-Ge veya yenilik projesinin parçasıysa TÜBİTAK TEYDEB programları değerlendirilebilir.
Örneğin;
Bu tür projelerde TÜBİTAK 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç, 1501 Sanayi Ar-Ge ve yatırımın niteliğine uygun diğer TEYDEB programları değerlendirilebilir. Projeyle doğrudan ilişkili personel, alet-teçhizat, yazılım, malzeme, danışmanlık ve Ar-Ge hizmetleri program şartları çerçevesinde destek konusu olabilir.
KOSGEB destekleri özellikle mevcut veya yeni kurulacak KOBİ niteliğindeki laboratuvarlar açısından ayrıca değerlendirilmelidir.
Güncel program şartlarına göre aşağıdaki destek konuları laboratuvar işletmeleri açısından önem taşıyabilir:
KOSGEB İşletme Geliştirme Destek Programında Belgelendirme Desteği 300.000 TL ve Test ve Analiz Desteği 300.000 TL üst limite kadar yer almaktadır. TÜRKAK ve TÜRKAK tarafından akredite kuruluşlardan alınacak uygun belge ve hizmetlerde program kapsamında %70 destek oranı uygulanabilmektedir.
Türkiye genelinde faaliyet gösteren Kalkınma Ajansları, bölgesel önceliklere göre farklı dönemlerde mali destek, teknik destek, fizibilite desteği, danışmanlık ve geri ödemeli finansman programları açabilmektedir.
Laboratuvar yatırımları açısından özellikle;
gibi çalışmalar ilgili Ajansın açık programları çerçevesinde destek konusu olabilir.
Antalya, Burdur ve Isparta illerindeki yatırımlar için Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı (BAKA) tarafından dönemsel olarak yayımlanan destek programları ayrıca takip edilmelidir.
BAKA Teknik Destek Programlarında işletmelerin de uygun başvuru sahibi olabildiği dönemler bulunmakta; eğitim, danışmanlık, proje hazırlama ve uzmanlık hizmetleri desteklenebilmektedir. Teknik Destek programlarında yatırımcıya doğrudan cihaz alımı için nakit ödeme yapılması yerine, uygun uzmanlık ve danışmanlık hizmetleri Ajans tarafından karşılanabilmektedir.
Laboratuvar, teknik test, analiz ve Ar-Ge yatırımları Yatırım Teşvik Sistemi açısından da ayrıca değerlendirilmelidir.
Yatırımın faaliyet kodu, yatırım yeri, sabit yatırım tutarı ve teknik niteliğine göre yatırım teşvik belgesi kapsamında;
gündeme gelebilir. Nihai destek unsurları yatırımın faaliyet kodu ve güncel teşvik mevzuatı üzerinden yatırım özelinde belirlenmelidir.
Laboratuvar yatırımlarında yalnızca tek bir destek programına bakmak yerine; yatırım konusu, analiz kapsamı, cihaz bütçesi, yatırımcı statüsü, yatırım yeri ve Ar-Ge niteliğini birlikte değerlendirerek TÜBİTAK, KOSGEB, Kalkınma Ajansları, Yatırım Teşvik Sistemi, hibe ve finansman alternatiflerinin karşılaştırılması daha doğru bir yaklaşım olacaktır.
Destek oranları, üst limitler, uygun başvuru sahipleri ve başvuru dönemleri değişebildiğinden proje hazırlığında güncel çağrı ve uygulama esasları kontrol edilmelidir.
TÜBİTAK Destekleri → KOSGEB Destekleri → Kalkınma Ajansları Güncel Destekler → Yatırım Teşvik Sistemi →POVİZ; laboratuvarın kurulması, teknik planlama, dokümantasyon ve akreditasyon sürecine hazırlanması konusunda danışmanlık hizmeti sunar. Akreditasyon kararı TÜRKAK tarafından, ilgili resmî yetkilendirmeler ise yetkili kamu kurumları tarafından verilir. Bu nedenle akreditasyon veya kurum onayı garanti edilemez.
Kurmayı düşündüğünüz laboratuvarın analiz alanını, hedeflenen analizleri, mevcut binayı veya planlanan alanı ve yaklaşık yatırım bütçenizi iletin. Gerekli cihaz, altyapı, mevzuat ve akreditasyon hazırlık kapsamını birlikte belirleyelim.
Ön Değerlendirme Talep Et →TÜRKAK prosedürleri, başvuru dokümanları, Bakanlık yetkilendirme şartları ve analiz kapsamlarına ilişkin teknik kriterler dönemsel olarak güncellenebilir. Başvuru sırasında ilgili kurumların güncel dokümanları esas alınır.
TÜRKAK Akreditasyon Başvuruları →Laboratuvarınız henüz fikir veya yatırım bütçesi aşamasında olsa bile bize ulaşabilirsiniz. Analiz kapsamından cihaz-ekipman seçimine, laboratuvar yerleşiminden kalite sistemi ve akreditasyon hazırlığına kadar gerekli çalışma kapsamını birlikte belirleyebiliriz.
Laboratuvarın tabi olacağı mevzuat, gerekli izinler, akreditasyon kapsamı, cihaz ve personel şartları yapılacak analiz türüne göre değişebilir. Nihai akreditasyon ve yetkilendirme kararları ilgili yetkili kurumlar tarafından verilir.